Yatırım Ortaklığı Hisse Senetlerinin Kâr Paylarının Beyanı Ve Vergilenmesi

31/12/2005 Tarihinde Sahip Olunan YO Hisse Senetlerinden Elde Edilen Kâr Payı

31/12/2005 tarihinde elde bulunan yatırım ortaklıkları (Sermaye Piyasası Mevzuatına tabi olan ve anonim şirket olarak kurulmak zorunda olan menkul, gayrimenkul veya risk sermayesi yatırım ortaklıkları) hisse senetlerinden 2006 yılında elde edilen kâr payları için bu nitelikte olmayan kurumlardan elde edilenlerin aksine enflasyon indirimi uygulanır.

Yatırım ortaklıklarından elde edilen kâr paylarına enflasyon indirimi uygulandıktan sonraki tutarın yarısı gelir vergisinden istisnadır. Bu şekilde belirlenen yatırım ortaklığı kâr payı tutarı 18.000 YTL'yi geçiyorsa beyanname vermek gerekir.

2006 yılında yatırım ortaklıklarından elde edilen kâr payları normalde bunların 2005 yılında elde ettikleri gelirleri 2006 yılında temettü olarak dağıtmalarından kaynaklanır. Bu durumda, yukarıda belirtilen şekilde işlem yapılır. Ancak 2006 yılında dağıtılan temettüü yatırım ortaklığının 2002 ve önceki yıl karlarının dağıtımından kaynaklanıyorsa, söz konusu temettü gelirlerini elde eden gerçek kişilerin beyan durumu 4842 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanununa eklenen Geçici 62 nci maddeye göre belirlenir. Buna göre;

a) Yatırım ortaklıklarının 31/12/1998 ve daha önceki tarihlerde sona eren hesap dönemlerinde elde ettikleri kazançlarından dağıtılan kâr payları için gerçek kişi hissedarlarca bu kâr paylarının tutarları ne olursa olsun beyanname verilmez.

b) Yatırım ortaklıklarının 1/1/1999 - 31/12/2002 arasında sona eren hesap dönemlerinde elde ettikleri kurumlar vergisinden istisna kazançlarından dağıtılan kâr paylarının 1/9 fazlasının yarısı, gerçek kişi hissedarlarca 18.000 YTL'lik beyan eşiğinin hesabında vergiye tabi gelir olarak dikkate alınır. Beyan edilen kâr payının 1/5'i beyannamede hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir.

Diğer yandan yatırım ortaklıklarının iştirak ettiği başka bir kurumdan yukarıda (a) ve (b) paragraflarında yer verilen nitelikteki kazançların dağıtımına bağlı kâr payı elde eder ve bunu gerçek kişi hissedarlarına kâr payı olarak dağıtırsa, gerçek kişi hissedarların elde ettikleri bu kâr paylarının beyanıyla ilgili olarak yine (a) ve (b)'de yer verilen esaslara göre hareket edilir.

Yatırım ortaklıklarından elde edilen kâr payının yanısıra, 2006 yılında vergiye tabi başka bir gelir elde edilmişse, bunların vergi matrahına esas (varsa istisna sonrası tutarları) toplamını dikkate alarak beyan eşiğinin geçilip geçilmediğinin belirlenmesi gerekir. Bu durumda, elde edilen kâr payının tutarı 18.000 YTL'lik beyan eşiğinin altında olsa dahi söz konusu diğer gelirlerin de eklenmesi nedeniyle bu sınır aşıldığında tüm gelirlerin varsa istisnaları dışında kalan kısımlarının tamamını beyanname ile beyan etmek gerekir.

Ayrıca birden fazla işverenden stopaj yoluyla vergilendirilmiş ücret geliri elde edenlerin, birden sonraki işverenden elde ettikleri ücretin 18.000 YTL'yi aştığı durumda da elde edilen kâr payının tutarı ne olursa olsun ücret geliri nedeniyle verilecek beyannameye dahil edilerek beyan edilmesi gerekir. Gerçek kişi (bireysel) yatırımcıların kendilerine dağıtılan kâr payının ne kadarlık kısmının hangi yıl kurum kazancından dağıtıldığı konusunda bilgi sahibi olmaları gereklidir. Aksi halde, kâr paylarının hangi durumda yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edileceği, beyan edildiği durumda ise ödenecek verginin nasıl hesaplanacağını doğru olarak tespit etmek mümkün olmayacaktır. Bu çerçevede, kâr payı dağıtan kurumların, dağıttıkları kâr payının kaynağına ilişkin olarak hissedarlarına ayrıntılı bilgi vermeleri beklenir.

Diğer yandan, portföyünün % 25'inden daha azı hisse senetlerinden oluşan B Tipi menkul kıymet yatırım ortaklıklarının kurumlar vergisinden istisna edilen kazançları üzerinden GVK'nun 94/6-a-ii maddesine göre % 10 stopaj yapılır. Portföyünün en az % 25'i hisse senetlerinden oluşan A Tipi menkul kıymet yatırım ortaklıkları ile gayrimenkul ve risk sermayesi yatırım ortaklıklarının kurumlar vergisi kazançlarından istisna edilen kazançları için söz konusu stopaj oranı % 0 olarak uygulanır. Beyan sınırının geçilip geçilmediği belirlenirken B Tipi menkul kıymet yatırım ortaklıklarının 2003 ve sonraki yıl kazançlarından dağıtılan kâr payları stopaj öncesi (brüt) tutarları ile dikkate alınmalıdır.

Yatırım ortaklıklarından elde edilen kâr paylarına enflasyon indirimi ve istisna uygulanması şu esasa göre yapılır: Elde edilen kâr payına önce enflasyon indirimi uygulanır, daha sonra kalan tutarın yarısı istisna olarak dikkate alınarak beyan sınırının geçilip geçilmediği belirlenir.

Örnek: Tam mükellef bir gerçek kişinin (X) Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. hisse senedinden 2006 yılı içerisinde elde ettiği, bu şirketin 2002 yılı kazancından dağıtılan kâr payının tutarı 100.000 YTL olsun. Enflasyon indirimi oranının % 46,5 olduğu varsayımı altında, temettüün beyan ve vergi durumu şöyle belirlenecektir.

Görüldüğü üzere yatırım ortaklıklarından elde edilen kâr payı üzerindeki vergi yükü bu nitelikte olmayan kurumlardan elde edilen kâr paylarının vergi yüküne göre çok daha azdır. Özellikle indirim oranının yüksek belirlendiği dönemlerde bu fark daha da artar.   

Yukarıdaki örnekteki kâr payı 2003 ve sonraki yıllar kârından dağıtılmış olsaydı beyan edilecek tutar aşağıdaki gibi hesaplanacaktı.

NOT: Bu örnek yatırım ortaklıklarının dağıttığı kâr paylarının GVK Madde 94/6-b'ye göre temettü stopajına tabi olmadığı anlayışına göre verilmiştir. Maliye Bakanlığı 2005 yılında vermiş olduğu bir muktezada (yazılı görüş) yatırım ortaklıklarınca dağıtılan kâr payları üzerinden GVK Madde 94/6-a'ya ek olarak 94/6-b'ye göre de temettü stopajı yapılacağı yönünde görüş bildirmiştir. Bu görüş çerçevesinde örneğin B Tipi Menkul Kıymet Yatırım Ortaklığının kurumlar vergisinden istisna edilen kazancı üzerinden hem GVK Madde 94/6-a'ya göre %10 stopaj bu kazanç temettü olarak tam mükellef kurum ve dar mükellef şube dışındakilere dağıtılırsa ayrıca GVK Md. 94/6-b'ye göre %10 temettü stopajı yapılacaktır. Bu durumda vergiye tabi kâr payının tespitinin nasıl yapılacağı belirsizdir.

1/1/2006'dan Sonra İktisap Edilen YO Hisse Senetlerinden Elde Edilen Kâr Payı

1/1/2006 tarihinden itibaren iktisap edilen yatırım ortaklıkları hisse senetlerinden 2006 yılında elde edilen kâr payları (temettü) bakımından beyanname verme sınırı 18.000 YTL'dir. Diğer yandan,  1.1.2006 tarihinden itibaren yatırım ortaklıkları hisse senetlerinden elde edilen kâr paylarına enflasyon indirimi uygulanmayacaktır.  (bununla birlikte, 31.12.2005 tarihi itibariyle elde bulundurulan yatırım ortaklığı hisse senetlerinden elde edilen kâr paylarına enflasyon indirimi uygulaması gerektiğini düşünüyoruz) Yatırım ortaklıklarından elde edilen kâr paylarının beyanına ilişkin olarak yukarıda yer verilen açıklamaların bunlara göre farklılaştırılması gerekir.

Ayrıca, elde bulundurma süresine bakılmaksızın, 1.1.2006 tarihinden itibaren iktisap edilen menkul kıymet yatırım ortaklığı hisse senetlerinin elden çıkartılmasından elde edilen kazançlar beyan edilmeyecektir (bu gelirler üzerinden GVK Geçici Madde 67 hükmüne göre yapılacak % 10 stopaj nihai vergi olarak kalır).

<< Geri Dön